Emeklilik şartlarını doldurmak yeterli değildir; aylığın bağlanması için başvurunun usulüne uygun yapılması gerekir. Emeklilikten sonra çalışmak isteyenler için de ilk sigorta giriş tarihine göre farklı kurallar uygulanır.
Emeklilik başvurusu
Başvurudan önce yapılması gerekenler
| Statü | Şart |
|---|---|
| 4/a (SSK) | Çalışılan işten ayrılmak (işten çıkış bildirgesi verilmiş olmalı) |
| 4/b (Bağ-Kur) | Faaliyete devam edip etmeyeceğini beyan etmek ve genel sağlık sigortası primi dahil hiçbir prim borcu bulunmamak |
| 4/c (Memur) | Yetkili makamdan emekliye sevk onayı almak ve görevle ilişiği kesilmek |
4/b için kritik nokta: Başvuru tarihinde geçmişe ait GSS primi borcu dahi aylık bağlanmasına engeldir. Başvurudan önce e-Devlet’ten borç durumu mutlaka kontrol edilmelidir. Yapılandırılmış borçlarda taksitlerin durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Aylık ne zaman başlar?
- 4/a ve 4/b: Yazılı başvuru (dilekçe veya e-Devlet) tarihini izleyen ay başından itibaren
- 4/c: Görevle ilişiğin kesildiği tarihi izleyen ay başından itibaren
Örneğin 14 Kasım’da başvuran 4/a sigortalısının aylığı 1 Aralık’tan itibaren başlar. Bu nedenle başvuruyu ay sonuna bırakmak bir aylık kayba yol açmaz, ancak ay başını geçirmek bir ayı kaçırır.
Başvuru kanalları
- e-Devlet: SGK “Emeklilik Başvurusu” hizmetleri
- Sosyal güvenlik merkezlerine yazılı başvuru
Emekli olduktan sonra çalışma
Kurallar ilk sigorta giriş tarihine göre ikiye ayrılır.
30.04.2008 ve öncesinde ilk kez sigortalı olanlar
Bu kişiler emekli aylıkları kesilmeden çalışabilir. Bunun karşılığında sosyal güvenlik destek primi (SGDP) ödenir.
- 4/a kapsamında çalışma: SGDP oranı, kısa vadeli sigorta kolları prim oranına %30 eklenerek bulunur. %30’un dörtte biri çalışan, dörtte üçü işveren payıdır. Bu kişiler için yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır; yeni bir emeklilik hakkı doğmaz.
- İstenirse SGDP yerine aylık kestirilerek tüm sigorta kollarına tabi çalışılabilir.
01.05.2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar
- 4/a kapsamında çalışmaya başlarlarsa yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi izleyen ödeme dönemi başında kesilir. Tüm sigorta kollarından prim ödenir.
- Çalışma sona erip yeniden başvurulduğunda aylık; eski aylık (artışlarla güncellenmiş) ile emeklilik sonrası çalışmaya ait kısmi aylığın toplamı olarak yeniden bağlanır.
- 4/b kapsamında çalışmaya başlarlarsa aylıkları, aylığın kesilmesini yazılı olarak talep etmedikçe kesilmez; bu durumda aylıktan SGDP kesintisi yapılır. Aylığın kesilmesini talep edenlere 4/a’daki kurallar uygulanır.
Emekli olduktan sonra işe başlayan bir kişinin ilk sigorta giriş tarihi bordroda farklı prim türünün kullanılmasını gerektirir. İşverenler için doğru belge türünün seçilmesi, geriye dönük prim farkı ve idari para cezası riskini önler.
Emeklilik şartlarını dolduramayanlar: toptan ödeme ve ihya
Yaş şartını doldurduğu hâlde emekli aylığına hak kazanamayan sigortalılar, ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primlerinin güncelleme katsayısıyla güncellenmiş tutarını toptan ödeme olarak alabilir. Toptan ödeme alındıktan sonra yeniden sigortalı olunursa, alınan tutar güncellenerek geri ödenip eski hizmetler ihya edilebilir.
Kontrol listesi
- SGK hizmet dökümünden ilk giriş tarihi ve toplam prim günü kontrol edildi
- Borçlanma ihtiyacı değerlendirildi
- 4/b için prim ve GSS borcu sıfırlandı
- 4/a için işten çıkış bildirgesi verildi
- Başvuru tarihi, aylığın başlayacağı ay dikkate alınarak planlandı
- Emeklilik sonrası çalışılacaksa SGDP veya aylık kesilmesi durumu belirlendi
Kaynaklar
- 5510 sayılı Kanun, md. 28, 30, 31, geçici 14
Mevzuat dayanağı: 5510 sayılı Kanun md. 28, 30, 31, geçici 14
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve belirtilen güncelleme tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır. Tutarlar, oranlar ve süreler değişebilir; somut durumunuz için mevzuatın güncel hâlini kontrol ediniz.
Yorumlar
Bu yazıya henüz yorum yapılmadı. Soru veya katkınızı aşağıdan iletebilirsiniz.